Έρευνα σοκ: Το σπλαχνικό λίπος επιταχύνει τη γήρανση του εγκεφάλου

Το λίπος που συσσωρεύεται βαθιά στην κοιλιά και γύρω από τα εσωτερικά όργανα φαίνεται πως επηρεάζει κάτι πολύ περισσότερο από την εμφάνιση ή τον μεταβολισμό. Νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι μπορεί να επιταχύνει και τη γήρανση του εγκεφάλου, αυξάνοντας τον κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης με την πάροδο του χρόνου. Τα ευρήματα έρχονται από ερευνητές του Πανεπιστημίου Ben-Gurion στο Ισραήλ και ενισχύουν την άποψη ότι η υγεία του εγκεφάλου συνδέεται στενά με όσα συμβαίνουν στο υπόλοιπο σώμα.

Το λίπος που κρύβεται γύρω από τα όργανα 

Οι επιστήμονες εστίασαν στο λεγόμενο σπλαχνικό λίπος, δηλαδή το λίπος που περιβάλλει όργανα όπως το ήπαρ και το πάγκρεας. Αυτό θεωρείται μεταβολικά πιο επικίνδυνο, σε αντίθεση με το υποδόριο λίπος που βρίσκεται κάτω από το δέρμα και επηρεάζει κυρίως το σωματικό βάρος και τη σιλουέτα. Έχει επίσης συνδεθεί με καρδιοπάθειες, διαβήτη τύπου 2 και φλεγμονές. Η νέα μελέτη υποστηρίζει ότι μπορεί να παίζει ρόλο και στη φθορά του εγκεφάλου.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν 533 ενήλικες, κυρίως άνδρες μέσης ηλικίας, για χρονικό διάστημα που έφτανε έως και τα 16 χρόνια. Οι συμμετέχοντες είχαν λάβει μέρος σε διαφορετικά διατροφικά προγράμματα και κατά τη διάρκεια της έρευνας υποβλήθηκαν σε μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου, αιματολογικές εξετάσεις και τεστ γνωστικών λειτουργιών. Στόχος ήταν να εξεταστεί αν οι αλλαγές στο σωματικό λίπος σχετίζονται με αλλαγές στη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Όσοι διατηρούσαν υψηλά επίπεδα σπλαχνικού λίπους, εμφάνιζαν ταχύτερη συρρίκνωση του εγκεφάλου με τα χρόνια, σύμφωνα με τις μαγνητικές τομογραφίες. Παράλληλα, είχαν χειρότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και νοητικών δεξιοτήτων. Αντίθετα, οι συμμετέχοντες που κατάφεραν να μειώσουν αυτό το είδος λίπους εμφάνισαν πιο «νεανική» εικόνα εγκεφάλου και καλύτερη διατήρηση των γνωστικών τους λειτουργιών. Παρατηρήθηκε, επίσης, ότι η αύξηση του σπλαχνικού λίπους συνδεόταν με μεγαλύτερη διεύρυνση των κοιλιών του εγκεφάλου, κάτι που θεωρείται δείκτης εγκεφαλικής γήρανσης. Επιπλέον, εντοπίστηκε μικρότερος όγκος φαιάς ουσίας και μεγαλύτερη ατροφία σε περιοχές που σχετίζονται με τη μνήμη και τη μάθηση. Αντίθετα, το υποδόριο λίπος δεν φάνηκε να έχει αντίστοιχη επίδραση, κάτι που υποδηλώνει ότι δεν είναι όλα τα είδη λίπους εξίσου επιβαρυντικά για τον οργανισμό.

Ποια εξήγηση δίνουν οι επιστήμονες

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της μελέτης αφορά τον πιθανό μηχανισμό πίσω από αυτή τη σχέση. Οι αιματολογικές εξετάσεις έδειξαν ότι τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα συνδέονταν με μεγαλύτερη απώλεια εγκεφαλικού όγκου. Αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι η αντίσταση στην ινσουλίνη και οι διαταραχές του μεταβολισμού της γλυκόζης μπορεί να λειτουργούν ως «γέφυρα» ανάμεσα στο κοιλιακό λίπος και τη γήρανση του εγκεφάλου.

Οι ερευνητές εξηγούν ότι ο εγκέφαλος χρειάζεται σταθερή και σωστή παροχή ενέργειας για να λειτουργεί αποτελεσματικά. Όταν το σώμα δυσκολεύεται να ρυθμίσει τη γλυκόζη, μπορεί να αυξάνονται οι φλεγμονές και να επηρεάζονται τα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν τον εγκέφαλο. Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι αλλαγές ίσως επιταχύνουν τη φθορά νευρικών κυττάρων και αυξάνουν τον κίνδυνο άνοιας ή άλλων νευροεκφυλιστικών παθήσεων.

Υπάρχει όμως και ένα αισιόδοξο στοιχείο στα νέα ευρήματα. Οι συμμετέχοντες που έχασαν περισσότερο σπλαχνικό λίπος κατά τη διάρκεια των διατροφικών παρεμβάσεων είχαν καλύτερη διατήρηση του εγκεφαλικού όγκου αργότερα στη ζωή τους. Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία ίσως να μην είναι μη αναστρέψιμη. Η βελτίωση της διατροφής, η σωματική άσκηση και ο καλύτερος έλεγχος του σακχάρου φαίνεται πως μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά όχι μόνο για την καρδιά ή το βάρος, αλλά και για τον ίδιο τον εγκέφαλο.

Οι επιστήμονες τονίζουν, πάντως, ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει οριστικά σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Επιπλέον, οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν υπέρβαροι άνδρες, επομένως χρειάζονται νέες έρευνες που να περιλαμβάνουν περισσότερες γυναίκες και διαφορετικές ηλικιακές ομάδες. Ωστόσο, τα ευρήματα ενισχύουν τη γενικότερη εικόνα που διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια: ότι η υγεία του εγκεφάλου επηρεάζεται έντονα από τις μεταβολικές αλλαγές του σώματος και ότι η πρόληψη ίσως ξεκινά πολύ νωρίτερα από όσο πιστεύαμε.